ترمز کاسه ای خودرو و بررسی آن
کاسه ترمز یکی از اجزای ترمز کاسه ای خودرو است. سیستم ترمز خودروها به دو دسته ترمزهای کاسهای و ترمزهای دیسکی تقسیم میشود. با اینکه امروزه بیشتر از ترمز دیسکی استفاده میشود، اما در کشور ما و بسیاری از کشورهای دیگر هنوز خودروهای اقتصادی در عقب خود ترمزهای کاسهای دارند. در این مقاله قصد داریم با ترمز کاسه ای خودرو و اجزای آن بیشتر آشنا شویم.
صفر تا صد سیستم ترمز کاسهای خودرو
برخلاف ترمزهای دیسکی که هنگام ترمزگیری، لنتها به دیسک فشار وارد میکنند، در ترمز کاسه ای خودرو ، فشار روغن سیلندر باعث نزدیکی کفشکها (لنت) به کاسه میشود که در پی این اصطکاک، ماشین توقف میکند.
ترمز کاسهای از جنس چدن بوده و از اجزای متفاوتی تشکیل شده است که هر کدام به نحوی در عمل ترمزگیری نقش دارند:
• کفشک: کفشک لنت یک قطعهفلز خمیده است که لنت را به کاسه فشار میدهد. در ترمز کاسهای یک جفت کفشک وجود دارد که روی سطح بیرونی آنها لنت ترمز قرار دارد.
• لنت : لنتها روی سطح بیرونی کفشکها چسبیده شده است که نیروی ترمزگیری را ایجاد میکنند.
• کاسه ترمز : قطعهای گرد شبیه به قالب کیک است که تعدادی حفره روی آن قرار دارد. این قطعه با چرخ میچرخد و لنت به آن فشار وارد میکند تا ماشین متوقف شود.
• فنر نگهدارنده: وظیفه نگهداری کفشکها روی مجموعه ترمز را بر عهده دارند.
• فنر فرمدهنده: این فنر بعد از رها کردن پدال ترمز، کفشکها را به داخل میکشاند و از کاسه چرخ جدا میکند تا تماس دائمی با کاسه چرخ نداشته باشد.
• سیلندر چرخ: به وسیله فشار هیدرولیک مجموعه پمپ اصلی با فشردن پدال، پیستونهای آن بیرون میآید. سیلندر چرخ کفشکها را با کاسه ترمز یا کاسه چرخ تماس میدهد تا خودرو بایستد.
علاوه بر این اجزا، پیچ رگلاژ اتوماتیک و اهرم رابط ترمز دستی قرار دارد که به کابین داخلی ماشین متصل است.
انواع ترمز کاسه ای خودرو
ترمز کاسهای خود از نظر قرار گرفتن کفشکها و سیلندرهای ترمز، انواع مختلفی دارد ، که در ادامه آنها را معرفی میکنیم:
1. ترمز کاسهای سیمپلکس: در این نوع سیستم، هر دو کفشک از سمت پاشنه، به تکیهگاه طبق متصل میشوند. که ثابت هستند و حرکتی ندارند. کفشکها از سمت بالا به سیلندر ترمز که دو پیستون دارد، وصل میشوند.
زمانی که خودرو به سمت جلو حرکت میکند و ترمز گرفته میشود، کفشک سمت چپ به سمت کاسه چرخ فشرده یا به اصطلاح قلاب میشود. (کفشک محرک) اما کفشک سمت راست به کاسه چرخ تکیه میکند (کفشک کششی).
پس در سمت راست نیروی ترمز و اصطکاک اندکی وجود دارد. عیب این نوع سیستم این است که کفشک سمت چپ بیشتر ساییده شده ، و ترمزگیری در سرعت بالا با مشکل مواجه میشود. از این نوع کفشکبندی در سیستم ترمز عقب خودروهای ارزان استفاده میشود.
2. ترمز کاسهای دوپلکس: در این سیستم از دو سیلندر یکطرفه استفاده میشود که در بالا و پایین کفشکها قرار دارد. بنابراین در این سیستم در هنگام دوران چرخ، در دو قسمت بالا و پایین قلابشوندگی داریم و هر دو کفشک از نوع محرک هستند. قدرت ترمز در این سیستم قویتر است.
اما قسمت پایینی کفشک نیروی ترمزی چندانی ندارد و در حرکت رو به عقب ترمزگیری خوبی صورت نمیگیرد. این سیستم در وانتهای نیمهسنگین به کار میرود.
3. ترمز کاسهای سروو: این سیستم دارای یک سیلندر بوده و همانند ترمز سیمپلکس است، اما کفشکها در قسمت پایین ثابت نیستند و شناورند. پایهای که کفشکها در بالا به آن وصل میشوند، کمی پایینتر قرار دارد و تکیهگاه ثابتی محسوب میشود.
نیروی این کفشکها با هم برابرند .
کفشکها در هنگام ترمز گرفتن، به صورت کامل باز شده و یکنواخت ساییده میشوند. این ترمز در عقب اکثر خودورها استفاده میشود.
مزایای استفاده از ترمز کاسهای
1. تعویض آسان: برای بیرون آوردن سیلندر ترمز نیاز به دستگاه یا مایع خاصی نیست و در زمان اندکی میتوان آن را تعویض کرد.
2. هزینه مناسب تعمیرات و تعویض: همانطور که گفته شد باز و بسته کردن این نوع ترمز نیاز به تخصص خاصی ندارد و به همین دلیل هزینه زیادی متحمل نمیشوید. طراحی یکپارچه ترمز کاسه ای، همه قطعات را به راحتی کنار هم قرار داده است.
معایب استفاده از ترمز کاسهای
1. داغ کردن: ترمزهای کاسهای در سرعت بالا و هنگام ترمزگیری که اصطکاک زیادی ایجاد میشود، به سرعت داغ شده و در ترمزگیری دچار اختلال میشوند. ترمز کاسهای علیرغم ترمزهای دیسکی، توانایی کنترل و خارج کردن این گرما را ندارد. این موضوع باعث قفل گازی میشود و سیستم نیاز به هواگیری پیدا میکند.
2. عمر پایین: همانطور که میدانید، داغ کردن لنتها عمر قطعات خودرو را کم میکند و به دیگر اجزای ماشین نیز آسیب میرساند.
3. ناکارآیی در آبوهوای مرطوب: ساختار و فرم بسته ترمزهای کاسهای، موجب جمع شدن آب در آنها میشود. این موضوع در مواقع بارانی دردسرساز خواهد شد.
به دلیل همه این معایب بود که برخی از خودروها تصمیم گرفتند از ترمز کاسهای فقط در عقب ماشین استفاده کنند و در جلوی ماشین که نقش اصلی ترمزگیری را دارد، از ترمزهای دیسکی استفاده کردند. ماشینهای باکیفیت و جدید به طور کلی این ترمز را از سیستم خودرو حذف کردهاند و در چهار چرخ ماشین از ترمز دیسکی استفاده میکنند. به نظر شما ترمزهای دیسکی بهترند یا ترمزهای کاسهای؟ آیا در ماشینهای اقتصادی، حذف کلی ترمزهای کاسهای درست به نظر میرسد؟ نظر خود را با ما در میان بگذارید.